DEMON NIETOLERANCJI Hanna Hamer
WSiP 1994 , str. 312 bdb
„Demokracja lubi polemiki i ścieranie się różnych racji. Łatwiej nie tylko o posłuch, ale i o uniknięcie pomyłek, kiedy obie strony wiąże dialog, a nie rozdzielają ich dwa monologi. Przekonanie, że własna droga życiowa jest najlepsza, a inne są po prostu śmieszne, może prowadzić do zabawnych sytuacji, jak w dowcipie o dwóch ludziach różnie honorujących swoich zmarłych. Jeden przyniósł kwiaty, a drugi postawił na grobie miseczkę ryżu. Ten pierwszy, chcąc wykazać absurdalność innego niż własne podejścia, zapytał: »No i jak pan sądzi, kiedy ten nieboszczyk wstanie i spożyje poczęstunek?« Odpowiedź brzmiała: »Sądzę, że wtedy, kiedy pański zmarły wychyli się z trumny, żeby powąchać kwiatki". Nasze myślenie staje się myśleniem »gatunkami<< - na przykład katolików, muzułmanów czy ateistów. To przejaw postawy totalitarnej, kiedy tylko ja mogę mieć rację".
Wstęp
1. Tolerancja, stereotypy i uprzedzenia
Co to jest tolerancja? Czy jesteś tolerancyjny(a)? Stereotyp i uprzedzenie
Funkcje stereotypów
Geneza stereotypów
Uprzedzenia
Wpływ uprzedzeń na spostrzeganie ludzi Inne deformacje spostrzeżeniowe sprzyjające uprzedzeniom
Wpływ pierwszego wrażenia
Cechy centralne i ukryte teorie osobowości
Błędy: logiczny, łagodności i tendencji centralnej
Błąd atrybucji
Tendencyjność myślenia
Jak przeciwdziałać tendencyjności myślenia? Nietolerancja i znaczenie postaw tolerancyjnych
2. Główne przejawy i przyczyny uprzedzeń
Szukanie „kozłów ofiarnych"
Konformizm
Czy jesteś konformist(-k)ą?
Osobowość autorytarna
Niezaspokojenie ważnych potrzeb
Dehumanizacja stosunków między ludźmi
Skutki i mechanizm dehumanizacji
Do czego służy dehumanizacja?
Techniki dehumanizacji Kryzysy ekonomiczne, polityczne i ideologiczne
3. Totalitaryzm
4. Tolerancja i nietolerancja religijna
Tolerancja religijna w Polsce na tle innych państw Europy
(do końca XIX wieku)
Stosunek państwa i Kościoła wobec reformacji Polska tolerancja w XVI wieku a obrona heretyków
Upadek i ponowny rozkwit polskiej tolerancji Miedzy teorią a praktyką
5. Barbarzyńcy - niesprawiedliwość i przemoc
Kim są barbarzyńcy? Prześladowanie Afrykanów Niechęć wobec Cyganów Nietolerancja wobec Żydów Niedotykalni i terroryzm w Indiach
6. Uprzedzenia dotyczące kobiet
Prześladowanie „czarownic"
Paradoks islamu
Traktowanie kobiet w kulturach Zachodu - seksizm
7. Zdrowi, chorzy i „zboczeńcy"
Niepełnosprawni
Upośledzeni umysłowo i psychicznie
Nałogowcy
Narkomani
Uzależnieni od papierosów
Lekomani
Alkoholicy
Epidemia strachu i ignorancji - AIDS Odmienni w upodobaniach seksualnych Zwolennicy pornografii
8. Inny to wróg
Mniejszos'ci narodowe, etniczne i wyznaniowe
Cudzoziemcy
Biedni i bogaci
Tępi i bystrzy
Czy kompleksy utrudniają Ci życie?
Pochodzący ze wsi i z miasta
Starsi i młodsi, nauczyciele i uczniowie
Rodzice i dzieci
Kryminaliści
„Odmieńcy" i „dziwadła"
9. Granice toleranq'i
Bandytyzm Anarchia
Prawo moralne
Etykietowanie
Kult agresji i seksu
Głupota
Łamanie norm społecznych
Prawa narodów do samostanowienia
10. Wychowanie przyjazne tolerancji
Zdrowa osobowość a tolerancja - przegląd stanowisk
Psychologia humanistyczna
Podstawy kształtowania tolerancyjnej osobowości
Niezbędne warunki
Na co zwracać uwagę w procesie wychowania?
Co mówić?
Czy i jak reagować na agresję?
Budowanie zaufania do samego siebie Umiejętności sprzyjające tolerancji
Aktywne słuchanie
Sztuka krytykowania
Umiejętności asertywne
Jak nauczyć się postawy asertywnej?
Umiejętności rozwiązywania konfliktów
i prowadzenie negocjacji
Plastyczne myślenie
Czy potrafisz twórczo myśleć?
Wzbudzanie sympatii
Czy jesteś osobą lubianą?
Sztuka przyjaźni
Kontrolowanie stresu
Zakończenie
„Demokracja lubi polemiki i ścieranie się różnych racji. Łatwiej nie tylko o posłuch, ale i o uniknięcie pomyłek, kiedy obie strony wiąże dialog, a nie rozdzielają ich dwa monologi. Przekonanie, że własna droga życiowa jest najlepsza, a inne są po prostu śmieszne, może prowadzić do zabawnych sytuacji, jak w dowcipie o dwóch ludziach różnie honorujących swoich zmarłych. Jeden przyniósł kwiaty, a drugi postawił na grobie miseczkę ryżu. Ten pierwszy, chcąc wykazać absurdalność innego niż własne podejścia, zapytał: »No i jak pan sądzi, kiedy ten nieboszczyk wstanie i spożyje poczęstunek?« Odpowiedź brzmiała: »Sądzę, że wtedy, kiedy pański zmarły wychyli się z trumny, żeby powąchać kwiatki". Nasze myślenie staje się myśleniem »gatunkami<< - na przykład katolików, muzułmanów czy ateistów. To przejaw postawy totalitarnej, kiedy tylko ja mogę mieć rację".
Wstęp
1. Tolerancja, stereotypy i uprzedzenia
Co to jest tolerancja? Czy jesteś tolerancyjny(a)? Stereotyp i uprzedzenie
Funkcje stereotypów
Geneza stereotypów
Uprzedzenia
Wpływ uprzedzeń na spostrzeganie ludzi Inne deformacje spostrzeżeniowe sprzyjające uprzedzeniom
Wpływ pierwszego wrażenia
Cechy centralne i ukryte teorie osobowości
Błędy: logiczny, łagodności i tendencji centralnej
Błąd atrybucji
Tendencyjność myślenia
Jak przeciwdziałać tendencyjności myślenia? Nietolerancja i znaczenie postaw tolerancyjnych
2. Główne przejawy i przyczyny uprzedzeń
Szukanie „kozłów ofiarnych"
Konformizm
Czy jesteś konformist(-k)ą?
Osobowość autorytarna
Niezaspokojenie ważnych potrzeb
Dehumanizacja stosunków między ludźmi
Skutki i mechanizm dehumanizacji
Do czego służy dehumanizacja?
Techniki dehumanizacji Kryzysy ekonomiczne, polityczne i ideologiczne
3. Totalitaryzm
4. Tolerancja i nietolerancja religijna
Tolerancja religijna w Polsce na tle innych państw Europy
(do końca XIX wieku)
Stosunek państwa i Kościoła wobec reformacji Polska tolerancja w XVI wieku a obrona heretyków
Upadek i ponowny rozkwit polskiej tolerancji Miedzy teorią a praktyką
5. Barbarzyńcy - niesprawiedliwość i przemoc
Kim są barbarzyńcy? Prześladowanie Afrykanów Niechęć wobec Cyganów Nietolerancja wobec Żydów Niedotykalni i terroryzm w Indiach
6. Uprzedzenia dotyczące kobiet
Prześladowanie „czarownic"
Paradoks islamu
Traktowanie kobiet w kulturach Zachodu - seksizm
7. Zdrowi, chorzy i „zboczeńcy"
Niepełnosprawni
Upośledzeni umysłowo i psychicznie
Nałogowcy
Narkomani
Uzależnieni od papierosów
Lekomani
Alkoholicy
Epidemia strachu i ignorancji - AIDS Odmienni w upodobaniach seksualnych Zwolennicy pornografii
8. Inny to wróg
Mniejszos'ci narodowe, etniczne i wyznaniowe
Cudzoziemcy
Biedni i bogaci
Tępi i bystrzy
Czy kompleksy utrudniają Ci życie?
Pochodzący ze wsi i z miasta
Starsi i młodsi, nauczyciele i uczniowie
Rodzice i dzieci
Kryminaliści
„Odmieńcy" i „dziwadła"
9. Granice toleranq'i
Bandytyzm Anarchia
Prawo moralne
Etykietowanie
Kult agresji i seksu
Głupota
Łamanie norm społecznych
Prawa narodów do samostanowienia
10. Wychowanie przyjazne tolerancji
Zdrowa osobowość a tolerancja - przegląd stanowisk
Psychologia humanistyczna
Podstawy kształtowania tolerancyjnej osobowości
Niezbędne warunki
Na co zwracać uwagę w procesie wychowania?
Co mówić?
Czy i jak reagować na agresję?
Budowanie zaufania do samego siebie Umiejętności sprzyjające tolerancji
Aktywne słuchanie
Sztuka krytykowania
Umiejętności asertywne
Jak nauczyć się postawy asertywnej?
Umiejętności rozwiązywania konfliktów
i prowadzenie negocjacji
Plastyczne myślenie
Czy potrafisz twórczo myśleć?
Wzbudzanie sympatii
Czy jesteś osobą lubianą?
Sztuka przyjaźni
Kontrolowanie stresu
Zakończenie