Colbert Ines Murat
Producent: 002
Cena: 22,66 zł
PIW 1988. str 432, stan bdb- (podniszczona lekko obwoluta)
ISBN 83-06-01476-6
Na początku swego panowania Ludwik XIV miał dwadzieścia trzy lata. a Colbert czterdzieści dwa. Ta różnica wieku (dziewiętnaście lat) pozwala ministrowi, by doradzał królowi ze swego rodzaju wyższością, pełną zresztą szacunku. Bardzo czarne oczy. blada cera. surowa mina, lodowaty sposób bycia — wszystko w osobie ministra tchnie ponurą surowością, która przeraża tych, co się do niego zbliżają, ale budzi zaufanie monarchy. Obaj są na swoim miejscu: Ludwik XIV — to prawdziwy król, a Colbert — prawdziwy minister. Jednego otacza przepych godny monarchy pochodzenia boskiego, drugi zachowuje się ze skrupulatną surowością ministra w służbie państwa. Nieprawdopodobna pracowitość Colberta podoba się królowi, który niezaprzeczalnie szanuje pracę. Metody Colberta godzą się dość dobrze z charakterem Ludwika XIV. Poza tym obaj lubią skrupulatność, w przeciwieństwie do Mazariniego. „Skrupulatność we wszystkim" — żąda król od swojego ministra. Zamiłowanie Colberta'do porządku i starannie prowadzonych dossiers zachwyca monarchę pragnącego jasnych i wyczerpujących informacji. Ludwika XIV i Colberta cechuje właściwa epoce fascynacja wielkością. Wielkością króla, narodu, państwa?
(Z rozdziału Minister, król i Francja)
Colbert nie był, ściśle mówiąc, nowatorem. Teorie ekonomiczne Colberta to teorie jego czasów. Jedynie jego koncepcja finansów wydawała się nowa w tej epoce. Dokonał przenikliwej analizy, ale nie mógł mimo to uniknąć niepowodzeń, których nie uniknęli po nim Law i Turgot.[...] Minister był całkowicie oddany sprawie dobra publicznego, to nie ulega wątpliwości: jego nepotyzm i chciwość osobista nie mogą zaćmić surowej sumienności zawodowej i wzniosłej koncepcji państwa. [...] Polityka kulturalna ministra Ludwika XIV jest godna największych pochwał. Najcenniejsze z jego osiągnięć w dziedzinie kultury jest może to, że uczynił Paryż stolicą nauki [...]. Wola i ambicja narodowa Colberta były tak wielkie, że ich piętno na długo odcisnęło się na Francji, a w pewnym stopniu przetrwało do naszych dni. W świecie polityki czy historii charakter i przenikliwość są ważniejsze niż wszędzie indziej. Nie brakowało ich Colbertowi. A jego zacięta wytrwałość była także jednym z kształtów nadziei.
SPIS TREŚCI
Przedmowa 5
Część pierwsza WSPINANIE SIĘ 9
Rozdział I Drogi pewnej rodziny 11
Miasto 11
Handel 12
Pieniądze 17
Państwo 20
Rozdział II Fronda 23
Wysłannik 24
W służbie u wygnańca 30
Rozdział III Intendent Mazariniego 36
Majątek kardynała 38
Fortuna intendenta 47
Rozdział IV Pojedynek polityczny 52
Plan Saint-Mande 67 •
Rozdział V Upadek Fouqueta 82
Sieć 85
Zamach stanu 93
Finanse 100
Marynarka 101
Część druga KRÓL I PAŃSTWO (1661—1672)
Rozdział I Minister, król i Francja 105
Dwa charaktery 105
Sprawowanie rządów 111
Klan Le Tellier 114
Rozdział II Dwór 119
Kochanki króla 119
Rodzina królewska 122
-Wielka kariera Colberta 124
Północ 127
Rozdział III Państwo praworządne 129
Tysiące tyranów 131
Referendarze 135
Posunięcia natychmiastowe 140
Wielkie reformy 147
Rozdział IV Paryż i Wersal 150
Paryż 151
Wersal 155
Rozdział V Sztuki piękne i historia 159
Na chwałę króla 162
Kolekcje króla 165
Wiek Ludwika XIV 170
Badanie wszechświata 176
Część trzecia WOJNA EKONOMICZNA (1661—1672)
Rozdział I Merkantylizm i wojna 183
Merkantylizm na modłę francuską 186
Angielscy ludzie interesu 191
Obsesja Holandii 193
Od wojny ekonomicznej do wojny regularnej 206
Rozdział II Kolbertyzm i Francuzi 213
Świat rynków i jarmarków 214
Rolnictwo 216
Drogi i szlaki wodne 220
Wody i lasy 225
Świat przemysłu 227
Rozdział III Morze 240
Stworzenie floty 244
Porty i kanały 245
Personel morski 248
Seignelay 254
Handel morski i kolonie 256
Wschód 261
Atlantyk 265
Północ 272
Część czwarta CHWAŁA I GORYCZ (1672—1683)
Rozdział I Wojna Króla-Słońce 279
Napad na Holandię 283
Wojna w Europie 294
Rozdział II Sława ministra 308
Klan 310
Biblioteka 314
Posiadłości 316
Rozdział III Gorycze 323
Skompromitowane dzieło finansowe 323
Merkantylizm sponiewierany 330
Dążenie do jedności 338
Sztuki i nauki 341
Bóg nietylkodlamoli i cesarz 348
Rozdział IV Sprawa trucizn 355
Markiza de Brinvilliers 356
Voisin 358
Pani de Montespan' 361
Rozdział V Czasy Colberta 373
1683 373
Dwa klany 379
Czasy Colberta 385
Przypisy 393
Bibliografia 407
Indeks osób 414
ISBN 83-06-01476-6
Na początku swego panowania Ludwik XIV miał dwadzieścia trzy lata. a Colbert czterdzieści dwa. Ta różnica wieku (dziewiętnaście lat) pozwala ministrowi, by doradzał królowi ze swego rodzaju wyższością, pełną zresztą szacunku. Bardzo czarne oczy. blada cera. surowa mina, lodowaty sposób bycia — wszystko w osobie ministra tchnie ponurą surowością, która przeraża tych, co się do niego zbliżają, ale budzi zaufanie monarchy. Obaj są na swoim miejscu: Ludwik XIV — to prawdziwy król, a Colbert — prawdziwy minister. Jednego otacza przepych godny monarchy pochodzenia boskiego, drugi zachowuje się ze skrupulatną surowością ministra w służbie państwa. Nieprawdopodobna pracowitość Colberta podoba się królowi, który niezaprzeczalnie szanuje pracę. Metody Colberta godzą się dość dobrze z charakterem Ludwika XIV. Poza tym obaj lubią skrupulatność, w przeciwieństwie do Mazariniego. „Skrupulatność we wszystkim" — żąda król od swojego ministra. Zamiłowanie Colberta'do porządku i starannie prowadzonych dossiers zachwyca monarchę pragnącego jasnych i wyczerpujących informacji. Ludwika XIV i Colberta cechuje właściwa epoce fascynacja wielkością. Wielkością króla, narodu, państwa?
(Z rozdziału Minister, król i Francja)
Colbert nie był, ściśle mówiąc, nowatorem. Teorie ekonomiczne Colberta to teorie jego czasów. Jedynie jego koncepcja finansów wydawała się nowa w tej epoce. Dokonał przenikliwej analizy, ale nie mógł mimo to uniknąć niepowodzeń, których nie uniknęli po nim Law i Turgot.[...] Minister był całkowicie oddany sprawie dobra publicznego, to nie ulega wątpliwości: jego nepotyzm i chciwość osobista nie mogą zaćmić surowej sumienności zawodowej i wzniosłej koncepcji państwa. [...] Polityka kulturalna ministra Ludwika XIV jest godna największych pochwał. Najcenniejsze z jego osiągnięć w dziedzinie kultury jest może to, że uczynił Paryż stolicą nauki [...]. Wola i ambicja narodowa Colberta były tak wielkie, że ich piętno na długo odcisnęło się na Francji, a w pewnym stopniu przetrwało do naszych dni. W świecie polityki czy historii charakter i przenikliwość są ważniejsze niż wszędzie indziej. Nie brakowało ich Colbertowi. A jego zacięta wytrwałość była także jednym z kształtów nadziei.
SPIS TREŚCI
Przedmowa 5
Część pierwsza WSPINANIE SIĘ 9
Rozdział I Drogi pewnej rodziny 11
Miasto 11
Handel 12
Pieniądze 17
Państwo 20
Rozdział II Fronda 23
Wysłannik 24
W służbie u wygnańca 30
Rozdział III Intendent Mazariniego 36
Majątek kardynała 38
Fortuna intendenta 47
Rozdział IV Pojedynek polityczny 52
Plan Saint-Mande 67 •
Rozdział V Upadek Fouqueta 82
Sieć 85
Zamach stanu 93
Finanse 100
Marynarka 101
Część druga KRÓL I PAŃSTWO (1661—1672)
Rozdział I Minister, król i Francja 105
Dwa charaktery 105
Sprawowanie rządów 111
Klan Le Tellier 114
Rozdział II Dwór 119
Kochanki króla 119
Rodzina królewska 122
-Wielka kariera Colberta 124
Północ 127
Rozdział III Państwo praworządne 129
Tysiące tyranów 131
Referendarze 135
Posunięcia natychmiastowe 140
Wielkie reformy 147
Rozdział IV Paryż i Wersal 150
Paryż 151
Wersal 155
Rozdział V Sztuki piękne i historia 159
Na chwałę króla 162
Kolekcje króla 165
Wiek Ludwika XIV 170
Badanie wszechświata 176
Część trzecia WOJNA EKONOMICZNA (1661—1672)
Rozdział I Merkantylizm i wojna 183
Merkantylizm na modłę francuską 186
Angielscy ludzie interesu 191
Obsesja Holandii 193
Od wojny ekonomicznej do wojny regularnej 206
Rozdział II Kolbertyzm i Francuzi 213
Świat rynków i jarmarków 214
Rolnictwo 216
Drogi i szlaki wodne 220
Wody i lasy 225
Świat przemysłu 227
Rozdział III Morze 240
Stworzenie floty 244
Porty i kanały 245
Personel morski 248
Seignelay 254
Handel morski i kolonie 256
Wschód 261
Atlantyk 265
Północ 272
Część czwarta CHWAŁA I GORYCZ (1672—1683)
Rozdział I Wojna Króla-Słońce 279
Napad na Holandię 283
Wojna w Europie 294
Rozdział II Sława ministra 308
Klan 310
Biblioteka 314
Posiadłości 316
Rozdział III Gorycze 323
Skompromitowane dzieło finansowe 323
Merkantylizm sponiewierany 330
Dążenie do jedności 338
Sztuki i nauki 341
Bóg nietylkodlamoli i cesarz 348
Rozdział IV Sprawa trucizn 355
Markiza de Brinvilliers 356
Voisin 358
Pani de Montespan' 361
Rozdział V Czasy Colberta 373
1683 373
Dwa klany 379
Czasy Colberta 385
Przypisy 393
Bibliografia 407
Indeks osób 414